4 ژانویه روز جهانی بریل، روز تولد لوییس بریل است . او در سال 1809 میلادی(1187 شمسی) در نزدیک پاریس پایتخت فرانسه به دنیا آمد. در3 سالگی هنگام بازی در کارگاه زین سازی پدرش بینایی خود را از دست داد .
او به سیستم نوشتاری که توسط چارلز باربیه در مدرسه به نمایش گذاشته شده بود، علاقه مند شد. در این سیستم پیام ها رمزگذاری شده و با نقطه هایی که نماد صداهای آوایی است، روی مقوا نقش بسته بود. وقتی 15 ساله بود، اقتباسی ساخت که با ساز ساده ای نوشته شده بود و نیازهای افراد بینا را برآورده می کرد. او بعداً این سیستم را که از یک کد شش نقطهای در ترکیبهای مختلف تشکیل شده بود، گرفت و آن را با نت موسیقی تطبیق داد. او در سال 1829 رساله ای در مورد سیستم نوع خود منتشر کرد و در سال 1837 یک نسخه سه جلدی بریل از کتاب مدرسه تاریخ محبوب را منتشر کرد. لویی بریل در سال 1852 در 6 ژانویه به دلیل سل فوت کرد.
خط بریل شامل کدی از ۶۳ کاراکتر است که هر کدام از یک تا ۶ نقطه برجسته تشکیل شده است و در یک ماتریس یا سلول شش موقعیتی مرتب شدهاند. حروف بریل در خطوط روی کاغذ نقش بسته و با گذاشتن انگشتان دست از روی دستنوشته خوانده میشود.
«والتین آوی» فرانسوی نخستین کسی بود که کاغذ را به عنوان وسیلهای برای مطالعه برای نابینایان برجسته کرد. چاپ حروف معمولی، او را به سمت ابداع شکل برجسته و ساده برای دیگران که توانایی دیدن ندارند، سوق داد.
در سال ۱۸۴۵ «ویلیام مون» نوع استثنایی از «خط مون» را اختراع کرد که تا حدی خطوط اصلی حروف رومی را حفظ میکرد و به راحتی توسط کسانی که به صورت ذاتی نابینا نبودند، مورد استفاده قرار گرفت. کتابهای این نوع از حروف هنوز توسط افراد مسن به ویژه در بریتانیا به طور محدود استفاده میشود. بنابراین اگر بخواهیم به تاریخچه خط بریل در جهان بپردازیم، نباید نام این سه فرد را از یاد ببریم.
در ایران نیزکریستوفل دو آموزشگاه برای نابینایان در تبریز و اصفهان بنیان گذاشت.. او در واقع نخستین آموزشگاه را در شهر تبریز در سال ۱۳۰۴ تاسیس کرد.
گفته میشود «کریستوفل» یک کشیک مسیحی آلمانی بود که از ترکیه به ایران آمده بود و در تبریز اقامت داشت. او خود برای نابینایان کلاسهای آموزش خط بریل برگزار میکرد. «کریستوفل» در کشور آلمان با بریل آشنا شده بود و برای تبلیغ مذهبی سعی داشت تا آن را به دیگران آموزش دهد. حدود ۴۰ سال خط بریل در ایران محدود به قشر خاصی از نابینایان بود که عموما ثروتمند بودند.
در این دوره خط بریل محدود به حروف الفبا و علائم عمومی بود. البته طبق برخی ادعاها مدرسه دارالفنون اقدام به گسترش بریل در علوم مختلف نمود. اما در سال ۱۳۳۹ با پذیرش خط بریل و تصویب آن در مجلس شورای ملی، سرعت رشد و توسعه آن در کشور گسترش یافت.
دوره دوم خط بریل در ایران با اقدام یونسکو آغاز میشود. ورود یونسکو به امور معلولین و مسائل فرهنگی آنان و به تبع خط بریل، حادثه مهم تاریخی است. یونسکو به عنوان بخش فرهنگی سازمان ملل متحد، برای ملتها و فرهنگهای جوامع سراسر جهان و نمایندگی و پشتیبانی آنها تأسیس شد. از اینرو در خط بریل «جامعه هدف» آن یک قشر خاص یا یک مکتب و پیروان یک دین ویژه نبوده و همه آحاد جوامع را در نظر دارد. به همین دلیل در ایران از دولت خواست تا مدارس، آموزش و پرورش و در ادامه خط بریل را گسترش دهد. در مقر و ساختمان یونسکو در تهران هم جلسات توجیهی و آموزشی برگزار میکرد.
متن: برگرفته از فرهگنامه کودکان و نوجوانان
عکس از وب سایت نشنال جیوگرافی